Ο εθνικός μας ποιητής, Διονύσιος Σολωμός και η 25 Μαρτίου 1821

 

Ο εθνικός μας ποιητής, Διονύσιος Σολωμός και η 25 Μαρτίου 1821

Ο Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 1798 − Κέρκυρα, 1857) είναι ο  εθνικός μας ποιητής, καθώς έγραψε τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν», που είναι ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδας και της Κύπρου. Είναι ο «πατέρας» της Επτανησιακής σχολής, αξιοποίησε όλη την κρητική λογοτεχνία και το δημοτικό τραγούδι και πρώτος αυτός χρησιμοποίησε τη δημοτική γλώσσα στην ποίηση.

Τα έργα του είναι: Ύμνος εις την Ελευθερίαν, Ο Κρητικός, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Ο Πόρφυρας, Η Γυναίκα της Ζάκυθος, Λάμπρος, το επίγραμμα Η καταστροφή των Ψαρών, Εις Μάρκον Μπότσαρη, Η Φαρμακωμένη κτλ.

Πολλά από τα έργα του έχουν αποσπασματική μορφή. Η ημερομηνία θανάτου του (9 Φεβρουαρίου) έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.

Ο νομπελίστας μας ποιητής, Οδυσσέας Ελύτης, στο «Το Άξιον εστί» του έγραψε:

Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί

όπου και να θολώνει ο νους σας

μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό

και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Η λαλιά που δεν ξέρει από ψέμα

θ’ αναπαύσει το πρόσωπο του μαρτυρίου

με το λίγο βάμμα του γλαυκού στα χείλη.

Με την ευκαιρία του εορτασμού της 25 Μαρτίου μπορείτε να διαβάσετε τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» στις ΨΗΦΙΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=10&text_id=3384

 Στον ίδιο ιστοχώρο θα βρείτε βιογραφικές πληροφορίες για τον ποιητή https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/timeline.html?cnd_id=10

καθώς και όλο το ελληνόγλωσσο έργο του ψηφιοποιημένο! https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=10

Καλή ανάγνωση και «χρόνια πολλά» για την Εθνική εορτή!

Δήμητρα Αδαμίδου

Φιλόλογος

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης εορτάζεται στις 21 Μαρτίου και ανακηρύχθηκε από την Εκπαιδευτική Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών το 1999 «με στόχο να υποστηρίξει τη γλωσσική πολυμορφία μέσω της ποιητικής έκφρασης και να αυξήσει την ευκαιρία να ακουστούν οι γλώσσες που απειλούνται με εξαφάνιση». Σκοπός της είναι να προωθήσει την ανάγνωση, τη γραφή, τη δημοσίευση και διδασκαλία της ποίησης σε όλο τον κόσμο και, όπως λέει η αρχική διακήρυξη της UNESCO, «να προσφέρει νέα αναγνώριση και ώθηση στα εθνικά, περιφερειακά και διεθνή κινήματα ποίησης».

ΠΗΓΗ: https://el.wikipedia.org

Πολλές είναι οι απόπειρες των ποιητών να ορίσουν την ποίηση:

Η ποίηση είναι ανάπτυξη ενός επιφωνήματος (Βαλερύ).
Η ποίησις είναι ανάπτυξις στίλβοντος ποδηλάτου (Εμπειρίκος).
Η ποίησις είναι το καταφύγιο που φθονούμε (Καρυωτάκης).

Βαδίζεις σε μιαν έρημο. Ακούς ένα πουλί να κελαηδάει. Όσο κι αν είναι απίθανο να εκκρεμεί ένα πουλί μέσα στην έρημο, ωστόσο εσύ είσαι υποχρεωμένος να του φτιάξεις ένα δέντρο. Αυτό είναι το ποίημα(Δημουλά).

Παρακάτω παρουσιάζονται δύο ποιήματα στα οποία οι ποιητές τους επιχειρούν να ορίσουν την ποίηση.

Α. Το ποίημα του Γ. Παυλόπουλου που ακολουθεί είναι ένας μύθος για την ποίηση και αφηγείται μία επαναλαμβανόμενη ανά τους αιώνες απόπειρα να παραβιασθεί η ανοιχτή της πόρτα. Το πρόσωπο που αφηγείται έχει καθολική εποπτεία στον χώρο που είναι ο κόσμος και στον χρόνο που είναι από τότε που υπάρχει ο κόσμος. Αξίζει να προσεχθεί ότι το ποίημα τελειώνει όπως άρχισε (κύκλος) και γίνεται έτσι το ίδιο φορέας της εμπειρίας που περιγράφει.

Γιώργης Παυλόπουλος (γεν. 1924)  

 

Τά Ἀντικλείδια
	Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή1. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς νά βλέπουν τίποτα καί προσπερνοῦνε. Ὅμως μερικοί κάτι βλέπουν, τό μάτι τους ἁρπάζει κάτι
5	καί μαγεμένοι πηγαίνουνε νά μποῦν. Ἡ πόρτα τότε κλείνει. Χτυπᾶνε μά κανείς δέν τούς ἀνοίγει. Ψάχνουνε γιά τό κλειδί. Κανείς δέν ξέρει ποιός τό ἔχει. Ἀκόμη καί τή ζωή τους κάποτε χαλᾶνε μάταια
10	γυρεύοντας τό μυστικό νά τήν ἀνοίξουν. Φτιάχνουν ἀντικλείδια2. Προσπαθοῦν. Ἡ πόρτα δέν ἀνοίγει πιά. Δέν ἄνοιξε ποτέ γιά ὅσους μπόρεσαν νά ἰδοῦν στό βάθος. Ἴσως τά ποιήματα πού γράφτηκαν
15	ἀπό τότε πού ὑπάρχει ὁ κόσμος εἶναι μιά ἀτέλειωτη ἀρμαθιά ἀντικλείδια γιά ν' ἀνοίξουμε τήν πόρτα τῆς Ποίησης.
	Μά ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή.
	(Τά Ἀντικλείδια, 1988)

 

 

Β. Η ευθύνη του ποιητή συνίσταται στο να καθιστά δυνατή την επικοινωνία με τον ουρανό. Έστω και με φτερά σπασμένα ο ποιητής ως ελεγκτής οφείλει να ελέγχει το φως των αστεριών σε ένα ουρανό που είναι ασφαλώς μία δύσκολη υπόθεση (γεμάτος αίμα και λίγο χιόνι), επειδή αυτό υπαγορεύει η ίδια του η φύση του ως κληρονόμουπουλιών.
Στο ποίημα συναντάμε το πάγιο στην ποίηση του Σαχτούρη αίτημα για ουρανό· η ευθύνη του ποιητή συνίσταται στη δικαίωση του αιτήματος αυτού, που είναι για τον Σαχτούρη ένα πανανθρώπινο αίτημα: Ας μη το κρύβουμε / διψάμε για ουρανό, (βλ. Το ψωμί, ΚΝΛ, Γ' Γυμνασίου, σ. 356).

 ΠΗΓΗ: 

http://ebooks.edu.gr

Μίλτος Σαχτούρης (γεν. 1919)

Ο ελεγκτής

 

 Ἕνας μπαξές γεμάτος αἷμα
εἶν' ὁ οὐρανός
 καί λίγο χιόνι
ἔσφιξα τά σκοινιά μου
πρέπει καί πάλι νά ἐλέγξω
τ' ἀστέρια
ἐγώ
κληρονόμος πουλιῶν
πρέπει
ἔστω καί μέ σπασμένα φτερά¹
νά πετάω.
                                                     (Τά φάσματα ἤ ἡ χαρά στόν ἄλλο δρόμο, 1958)

 ΠΗΓΗ: 

http://ebooks.edu.gr

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΦΙΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ

 Οι μαθητές του Β2 με την καθοδήγηση της καθηγήτριας των εικαστικών, κυρίας  Χατζηχαραλάμπους, συμμετείχαν στον διαγωνισμό αφίσας. Τα έργα τους  θα χρησιμοποιηθούν για τη διακόσμηση της εισόδου και του χώρου της βιβλιοθήκης.

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ (Δέκα και ένα παραμύθια σοφίας για καιρούς κρίσης και άλλων δεινών, Λίλη Λαμπρέλλη)

 

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

      

Δέκα και ένα παραμύθια σοφίας για καιρούς κρίσης και άλλων δεινών

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Κάποτε ήταν ένας σοφός δάσκαλος, που τον επισκέπτονταν άνθρωποι από πολύ μακριά, για να ακούσουν τα σοφά του λόγια. Μια μέρα ήρθε ένας κοσμογυρισμένος νεαρός που αναζητούσε τη σοφία και τον παρακάλεσε να τον δεχτεί ανάμεσα στους μαθητές του. Ο δάσκαλος του είπε ότι θα τον δεχόταν, αν κατάφερνε να απαντήσει σωστά στην ερώτηση που θα του έκανε. Ο νεαρός δεν μπορούσε να βρει τη σωστή απάντηση ούτε με τη βοήθεια του δασκάλου. Γι΄ αυτό ο σοφός του είπε να γυρίσει στον τόπο του και να ξανάρθει όταν νιώσει έτοιμος.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Ο αγαπημένος μου ήρωας είναι ο σοφός δάσκαλος, γιατί φαίνεται πολύ έξυπνος και καλός.

 ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Το αγαπημένο μου σημεία είναι εκεί που ο σοφός λέει στον νεαρό "Ο δρόμος της σοφίας είναι μακρύς. Πήγαινε στον τόπο σου κι άσε να κυλήσει καιρός. Όταν νιώσεις έτοιμος, ξαναέλα. Ως τότε, ζήσε...." Μάλλον ο νεαρός δεν ήταν έτοιμος για αυτό το ταξίδι.

ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Δέκα και ένα παραμύθια σοφίας που μερεύουν και δυναμώνουν. Προορίζονται για τους μικρούς και μεγάλους που ζουν ή θα ζήσουν ανατροπές - δηλαδή για τον καθένα μας. Με τον παραβολικό τους λόγο, προτείνουν τρόπους όχι μόνο για να ξεπεραστούν δυσκολίες λογιών λογιών, αλλά και για να γίνει το άλμα από την ανωριμότητα στην ωριμότητα, από την υποτέλεια στην ελευθερία, από τον φόβο στη γαλήνη - και, τελικά, στην αποδοχή της ζωής. Παραμύθια παραμυθίας από την προφορική παράδοση που δίνουν απαντήσεις "εφ' όλης της ύλης" κι όχι μόνο στα παιδιά - αλλά σε όλους όσοι νιώθουν την ανάγκη να μεγαλώσουν ψυχικά, να λύσουν κόμπους, να ανοιχτούν στη χαρά της κάθε καινούριας μέρας. Είναι παραμύθια που μιλάνε για αντοχή και εμπιστοσύνη. Ακόμα κι όταν δε συνδέονται με μεγάλες ανατροπές, μας συντροφεύουν σε νίκες ατομικές, μικρές κι αθόρυβες. Αν και, όπως λέει ο Ρίλκε, "ποιος μίλησε για νίκες, το παν είναι ν' αντέξουμε".

 

                                                                                                             ΝΑΖΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ, Α3

 

 

 

Το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών

Παιδιά, στη βιβλιοθήκη του Γυμνασίου μας υπάρχουν έντυπα λεξικά που μπορείτε να χρησιμοποιείτε. Επίσης, στο διαδίκτυο διατίθεται δωρεάν το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών, στο οποίο μπορείτε να αναζητείτε τις άγνωστες λέξεις-λήμματα!

Ο σύνδεσμός αναζήτησης είναι https://christikolexiko.academyofathens.gr/index.php

Σε αυτό το σπουδαίο έργο αναπτύσσονται με ακρίβεια και πληρότητα περίπου 75.500 λήμματα. Επίσης, συμπεριλαμβάνονται 5.500 νεολογισμοί, οι οποίοι δεν υπάρχουν σε άλλα νεοελληνικά λεξικά.

Προτείνεται να διαβάζετε τη σημασία της άγνωστης λέξης, τα παραδείγματα χρήσης της, καθώς και την ετυμολογία της λέξης, γιατί «Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις», δηλαδή γινόμαστε σοφότεροι, αν γνωρίζουμε την ετυμολογία των λέξεων.

Για παράδειγμα γράφουμε στην «εύρεση» τη λέξη ρηξικέλευθος  και παίρνουμε το παρακάτω αποτέλεσμα:

ρηξικέλευθος , η/ος, ο ρη-ξι-κέ-λευ-θος επίθ. (απαιτ. λεξιλόγ.): που έρχεται σε ρήξη με το καθιερωμένο, επιχειρεί κάτι νέο, πρωτοπόρος: ~ος: λόγος/χαρακτήρας. ~η: απόφαση/θεωρία/ιδέα/πολιτική. ~ες: λύσεις/προτάσεις. ~α: μέτρα. (για πρόσ.) ~οι διανοητές. Πβ. εικονοκλαστ-, νεωτεριστ-, ριζοσπαστ-ικός, καινοτόμος. [< μτγν. ῥηξικέλευθος ‘αυτός που ανοίγει τον δρόμο’]

Πηγή: https://christikolexiko.academyofathens.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2&catid=2

Καλή ανάγνωση

Δήμητρα Αδαμίδου

Φιλόλογος

 

 

 

Σημεῖο Ἀναγνωρίσεως (Κική Δημουλά)

 Στο ποίημα της Κικής Δημουλά που ακολουθεί παρακολουθούμε τη συνομιλία της ποιήτριας με ένα γυναικείο άγαλμα που στολίζει κάποιο πάρκο. Το εξωτερικό αυτό ερέθισμα γίνεται αφορμή για ένα ποιητικό σχόλιο γύρω από τη γυναίκα και τη θέση της ανά τους αιώνες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι στο ποίημα αναιρείται ο συμβολισμός του γλυπτού και λειτουργεί τελικά ως σύμβολο το πρότυπο του γλύπτη (δηλ. η αιχμάλωτη γυναίκα). 

 

                                                     Σημεῖο Ἀναγνωρίσεως

                                               ἄγαλμα γυναίκας μέ δεμένα χέρια

 

	Ὅλοι σέ λένε κατευθείαν ἄγαλμα, ἐγώ σέ προσφωνῶ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο1. Ἀπό μακριά ἐξαπατᾶς.
5	Θαρρεῖ κανείς πώς ἔχεις ἐλαφρά ἀνακαθήσει νά θυμηθεῖς ἕνα ὡραῖο ὄνειρο πού εἶδες, πώς παίρνεις φόρα νά τό ζήσεις. Ἀπό κοντά ξεκαθαρίζει τό ὄνειρο: δεμένα εἶναι πισθάγκωνα τά χέρια σου
10	μ' ἕνα σκοινί μαρμάρινο κι ἡ στάση σου εἶναι ἡ θέλησή σου κάτι νά σέ βοηθήσει νά ξεφύγεις τήν ἀγωνία τοῦ αἰχμάλωτου. Ἔτσι σέ παραγγείλανε στό γλύπτη:
15	αἰχμάλωτη. Δέν μπορεῖς οὔτε μιά βροχή νά ζυγίσεις στό χέρι σου, οὔτε μιά ἐλαφριά μαργαρίτα. Δεμένα εἶναι τά χέρια σου.
20	Καί δέν εἶν' τό μάρμαρο μόνο ὁ Ἄργος.2 Ἄν κάτι πήγαινε ν' ἀλλάξει στήν πορεία τῶν μαρμάρων, ἄν ἄρχιζαν τ' ἀγάλματα ἀγῶνες γιά ἐλευθερίες καί ἰσότητες,
25	ὅπως οἱ δοῦλοι, οἱ νεκροί καί τό αἴσθημά μας, ἐσύ θά πορευόσουνα μές στήν κοσμογονία τῶν μαρμάρων
30	μέ δεμένα πάλι τά χέρια, αἰχμάλωτη. Ὅλοι σέ λένε κατευθείαν ἄγαλμα, ἐγώ σέ λέω γυναίκα ἀμέσως. Ὄχι γιατί γυναίκα σέ παρέδωσε στό μάρμαρο ὁ γλύπτης
35	κι ὑπόσχονται οἱ γοφοί σου εὐγονία3 ἀγαλμάτων, καλή σοδειά ἀκινησίας. Γιά τά δεμένα χέρια σου, πού ἔχεις ὅσους πολλούς αἰῶνες σέ γνωρίζω,
40	σέ λέω γυναίκα. Σέ λέω γυναίκα γιατ' εἶσ’ αἰχμάλωτη.
	(Τό λίγο τοῦ κόσμου, 1971)

                                                     

1. Πρόκειται για το μαρμάρινο γλυπτό του Κωνσταντίνου Σεφερλή «Η Βόρειος Ήπειρος» (1951) που βρίσκεται στην Πλατεία Τοσίτσα της Αθήνας, στο πάρκο μεταξύ Πολυτεχνείου και Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (βλ. σχετική εικόνα, σ. 102). Η αναφορά στο εξωκειμενικό αυτό στοιχείο γίνεται, επειδή στο ποίημα η παράσταση της αλυσοδεμένης γυναίκας προσλαμβάνεται όχι ως ιστορική και εθνική αλληγορία, αλλά ως σύμβολο της κοινωνικής καταπίεσης του γυναικείου φύλου. Το τελευταίο μπορεί να γίνει αφορμή μιας ενδιαφέρουσας συζήτησης γύρω από την πρόσληψη του έργου της Τέχνης από το κοινό, του οποίου τον ρόλο παίζει στην προκειμένη περίπτωση η ποιήτρια. 
2. Άργος· ο πανόπτης Άργος, το μυθικό τέρας με τα εκατό μάτια, στον οποίο η Ήρα είχε αναθέσει να κρατάει αιχμάλωτη (δεμένη σε ένα δέντρο) τη μυθική Ιώ. Αξίζει να σημειωθεί πως η Ιώ είναι το μυθικό σύμβολο της κατατρεγμένης γυναίκας. 
3. ευγονία· η απόκτηση πολλών γόνων (παιδιών).

                                                     Φωτ.: Αρχαιολογική Υπηρεσία Δήμου Αθηναίων

ΠΗΓΗ:http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2712/Neoelliniki-Logotechnia_G-Lykeiou-AnthrSp_html-empl/index_1_18.html

ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

«Η θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία» 

Παρουσίαση των αποτελεσμάτων του ερευνητικού προγράμματος που πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Μελετών Πολιτικής για το Φύλο και την Ισότητα (ΚΕΜΕΦΙ). 

 Τη Δευτέρα 27 Ιουνίου 2022 πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση των αποτελεσμάτων του ερευνητικού προγράμματος, με θέμα «Η θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία», το οποίο υλοποιήθηκε από το Κέντρο Μελετών Πολιτικής για το Φύλο και την Ισότητα (ΚΕΜΕΦΙ). Στόχος της έρευνας που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Μουσείο της Ακρόπολης, ήταν να χαρτογραφήσει και να αποτυπώσει τη θέση της γυναίκας στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν τις αντιλήψεις και τις τάσεις στην Ελλάδα για τη γυναικεία ταυτότητα σήμερα. Τα βασικά συμπεράσματα που αναδείχθηκαν από την έρευνα, είναι τα εξής: 

• Ο ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία σήμερα προβάλλεται ως πολυσύνθετος και απαιτητικός, ενώ αναγνωρίζεται ομόφωνα πως τις τελευταίες δεκαετίες έχουν γίνει αρκετά βήματα προόδου σχετικά με τη θέση της γυναίκας στην Ελληνική κοινωνία. 
• Ωστόσο, η θέση ισχύος που κατέχει το ανδρικό φύλο αντανακλά τις προκαταλήψεις και τις ανισότητες που βιώνει το γυναικείο κοινό. Οι γυναίκες αισθάνονται πως πρέπει να διανύσουν ακόμα πολύ δρόμο, ώστε να κατακτηθεί η πραγματική ισότητα.
• Κάτι τέτοιο εντοπίζεται και στο πολιτικό σκηνικό της χώρας, με την πολιτική εξουσία στην Ελλάδα να παραμένει κυρίαρχα ανδρική. Καταγράφεται μειωμένη παρουσία των γυναικών τόσο στα ψηφοδέλτια, όσο και στις δομές λήψης πολιτικών αποφάσεων. Θετικά αντιλαμβάνεται ωστόσο η πλειοψηφία της κοινής γνώμης το γεγονός ότι μια γυναίκα κατέχει το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας (85,4%). Σε αντίστοιχα πλειοψηφικά ποσοστά επίσης, οι πολίτες δηλώνουν ότι θα ήθελαν να εκλεγεί μια γυναίκα για Πρωθυπουργός της χώρας (84,6%). 
• Ιδιαίτερα έντονο θεωρεί το πρόβλημα της έμφυλης βίας 1 στις 2 γυναίκες (46%), δηλαδή της βίας εναντίον των γυναικών, ενώ 10,7% των γυναικών δηλώνουν ότι οι ίδιες έχουν υπάρξει θύματα έμφυλης βίας και 10,3% έχουν βιώσει βία στο στενό περιβάλλον. 
• Ένα άλλο σημαντικό θέμα αποτελεί η παρενόχληση στον χώρο εργασίας, η οποία συχνά αποσιωπάται υπό τον φόβο της κοινωνικής κατακραυγής. Το 12,2% των εργαζόμενων γυναικών έχουν παρατηρήσει περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης εσωτερικά στην εργασία τους κατά των γυναικών. 

 ΠΗΓΗ: https://www.kathimerini.gr/pages/announcements/561932797/i-thesi-tis-gynaikas-stin-elliniki-koinonia/